Strona główna >> Ocra

     

     Działający od sześciu lat w Piwnicach koło Torunia 32-metrowy radiotelskop (RT-32) był dotąd zaangażowany w kilka ważnych projektów naukowych, z których każdy dotyczy pewnej ustalonej klasy obiektów astronomicznych (np. pulsarów, kwazarów, radio-galaktyk, maserów kosmicznych, itp.). Do tej pory RT-32 nie był jednak stosowany do tzw. fundamentalnych przeglądów nieba, a - jak pokazuje historia astronomii - właśnie takie masowe przeglądy prowadzą do odkryć zupełnie nowych obiektów lub całych klas nowych obiektów.

     Od dwóch lat naukowcy z Centrum Astronomii UMK i z Jodrell Bank Observatory Uniwersytetu w Manchesterze planują wykorzystać 32 m radioteleskop toruński do przeglądu całego północnego nieba na fali 1 cm (częstotliwość 30 GHz.). Do tej pory przegląd w tym paśmie jeszcze nie istnieje, jest więc to zadanie pionierskie o potencjalnie ogromnym znaczeniu dla astronomii. Współczesne radioteleskopy odbierają informacje ("sygnały radiowe") z jednego małego obszaru na niebie. Przegląd całego nieba takim teleskopem zająć może 100-200 lat. Prace przyspieszyć można używając jednocześnie wielu radioteleskopów lub stosując specjalne nowe techniki równoczesnego odbioru sygnału z dużego obszaru nieba. Wspólny projekt zakłada budowę odbiornika radiowego o stu oczach - czyli stu odbiorników, na wzór szerokokątnych aparatów fotograficznych lub cyfrowych kamer CCD.

     Jak podkreślają profesorowie Peter Wilkinson i Ian Browne, (z obserwatorium Jodrell Bank Uniwersytetu Manchester - największego ośrodka radioastronomicznego w W.Brytanii), którzy 10. listopada 2000 spotkali się w Piwnicach ze swoimi polskimi kolegami z UMK, toruński radioteleskop idealnie nadaje się do tego celu. Po umieszczeniu odbiorników na 32m antenie system będzie równoważny 100-u 32m radioteleskopom. Aby projekt mógł zostać zrealizowany, potrzeba zbudować niezwykle wyrafinowane ale kosztowne urządzenie. Koszt budowy wynosi 2 mln dolarów i jest porównywalny z kosztami poniesionymi na budowę samego teleskopu. Ponieważ jednak RT-32 spośród wszystkich radioteleskopów w Europie najlepiej spełnia wymagania projektu, uczeni brytyjscy sa gotowi sfinansować i wybudować ten unikalny odbiornik, a obserwacje i analizę danych prowadzić wspólnie z polskimi partnerami w Toruniu. Royal Society przyznało środki na budowę urządzenia prototypowego. Zostało ono zainstalowane na RT-32 pod koniec roku 2002.

     Główne zadania badawcze koncentrować się bedą na poszukiwaniu nowych, dotychczas nieznanych obiektów, badaniu zwartych młodych kwazarów i aktywnych galaktyk oraz na zagadnieniach kosmologicznych.

     W chwili obecnej trwają pomiary testowe. Po pomyślnym przejściu wszystkich pomiarów, obserwacje w ramach projektu powinny zacząć się w pierwszej połowi 2004 roku. Więcej informacji można uzyskać u Dyrektora Centrum Astronomii prof. A. Kus (tel. 611 -30-04) albo na stronach projektu: